17 год таму быў прыняты Закон “Аб мовах”

26 студзеня 1990 году Вярхоўны Савет БССР ухваліў Закон “Аб мовах”, у адпаведнасьці зь якім беларуская мова была афіцыйна абвешчана дзяржаўнай. Але ўжо празь пяць гадоў пасьля ініцыяванага Аляксандрам Лукашэнкам рэфэрэндуму беларусізацыя грамадзкага жыцьця была згорнута. Пра падзеі 17-гадовай даўніны згадваюць палітыкі, якія ў той час былі дэпутатамі Вярхоўнага Савету.

Ініцыятыва ў справе наданьня беларускай мове статусу дзяржаўнай сыходзіла найперш з боку творчай інтэлігенцыі. Аднак жа, як прыгадвае сябра камісіі ў выпрацоўцы прапаноў да законапраекту Генадзь Бураўкін, неабходнасьць адраджэньня роднай мовы разумелі й многія тагачасныя чыноўнікі.

Бураўкін: “Прыкладам, камісію, якая выпрацоўвала гэты закон, узначальвала Ніна Мазай, намесьніца старшыні Савету міністраў. Я таксама быў сябрам гэтай камісіі – як дэпутат і як дзяржаўны чыноўнік. І ўвогуле ў складзе камісіі было шмат дзяржаўных чыноўнікаў, якія займалі досыць сур’ёзныя пасады і якія таксама думалі над тым, што трэба штосьці мяняць. Бясспрэчна, у нас (я маю на ўвазе такіх людзей, як Васіль Быкаў, Ніл Гілевіч, Іван Чыгрынаў, Барыс Сачанка) -- пісьменьнікаў, што ўваходзілі ў склад камісіі, быў настрой, які не супадаў зь некаторымі іншымі. Ледзьве не загрудкі мне аднойчы на паседжаньні давялося схапіцца (ня памятаю ўжо таго прозьвішча) з прадстаўніком рабочага клясу з Барысава. І такое было! Былі вельмі рэзкія спрэчкі. Але ўрэшце рэшт прыйшлі да высновы: закон у тым выглядзе, як прапанавана на сэсіі Вярхоўнага Савету, трэба прымаць”.

Дэпутат Вярхоўнага Савету 11 скліканьня, тагачасны старшыня Беларускага рэспубліканскага савету прафсаюзаў Уладзімер Ганчарык пацьвярджае: адзінства падчас абмеркаваньня моўнага пытаньня не было. Да таго ж, шмат хто з рэальных супраціўнікаў наданьню беларускай мове статусу дзяржаўнай стараўся перастрахавацца і “пагуляць у дэмакратыю”.

Ганчарык: “Ведаеце, тады ўвогуле была цікавая сытуацыя. Шмат рашэньняў прымалася, скажам так, імпульсіўна, сыходзячы з пэўнай падстрахоўкі. Ну, і потым ужо адчуваўся пэўны дух свабоды, подых дэмакратыі. І многія, хто потым, нібыта, “адумаўся”, галасавалі менавіта з гэтага гледзішча. То бок, хацелі падстрахавацца, каб не падацца нейкімі кансэрватарамі, старамоднымі і г.д. Гэта было так. Бо тады вельмі напорыста ішоў Зянон Пазьняк са сваёй камандай, і шмат хто пад тыя рэаліі падладжваўся. У пэўным сэнсе гулялі ў дэмакратыю. І гэта таксама факт”.

Двойчы Герой Сацыялістычнай працы, былы старшыня калгасу “Рассвет” і экс-дэпутат Вярхоўнага Савету БССР Васіль Старавойтаў якраз сярод тых, каго моўная палітыка цікавіла меней за праблемы вытворчасьці. Сёньня ён гаворыць тое ж, што і 17 год таму:

Старавойтаў: “Усіх нашых нацыяналістаў я асуджаю. Усё крычаць за гэтую беларускую мову: маўляў, толькі мова выратуе Беларусь. Усё гэта дробязі, як на маё разуменьне. Няўжо Аўстрыя зь нямецкай мовай дрэнна жыве? Альбо Швэйцарыя – ці яна не жыве зь нямецкай мовай? Жыве! А Канада з ангельскай? Таксама жыве. Гэта папросту чухня нейкая, прыдуманая і неабгрунтаваная. Ці я, можа быць, памыляюся? Ня ведаю. Тады прабачце, калі ласка”.

Пазыцыю спадара Старавойтава падзяліў і новаабраны прэзыдэнт Беларусі Аляксандар Лукашэнка. Першы, ініцыяваны асабіста Лукашэнкам, рэфэрэндум тычыўся ў тым ліку й перагляду статусу беларускай мовы. У траўні 1995 году другой дзяржаўнай была афіцыйна абвешчана расейская мова. Праграма адраджэньня беларускай мовы, распачатая ў 90-м годзе, стала згортвацца.

svaboda.org

 2007-01-26 17:23:35 Версия для печати

Папярэднія навіны

- Тозик предложил Китаю поучаствовать в реализации проекта "Минск-Сити"
- Бизнес-союзы Калинина и Карягина должны перенести Червенский рынок до 1 июня
- В Минске разработают единую концепцию застройки пр. Победителей
- Ладутько рассказал об автовокзале "Московский", застройке Уручья и историческом центре Минска
- Города-спутники могут появиться вокруг областных центров Беларуси
- Замминистра архитектуры: "Понятие "микрорайон" должно уйти в прошлое"
- Парки Минска готовятся к открытию сезона аттракционов
Туут Аархіў нававiнаў Стужка навінаў у RSS | Архіў навінаў па месяцох


Апошняе ў праекце

1. Інстытут фізкультуры. 1976-2006
2. Прывакзальная плошча 1954-2006
3. Прывакзальная плошча. 1956-2006
4. Вуліца Камсамольская з боку вуліцы Кірава. 1950-я-2006
5. Вуліца Камсамольская, жылы дом на скрыжаваньні з вуліцай Карла Маркса. 1951-2006
6. Спуск да праспэкта з боку вуліцы Чырвонаармейскай. 1956-2006
7. Вуліца Карла Маркса, скрыжаваньне з вуліцай Валадарскага. Пач. XX ст.-2006
8. Касьцёл Прысьв. Дзевы Марыі і будынак былога езуіцкага калегіюма. 1917-2006
9. Плошча Свабоды. Будынак былога базыліянскага кляштара. Кан. XIX ст.-2006
10. Плошча Свабоды. Вуліца Кірылы і Мяфодзія. 1918-2006
11. Плошча Свабоды. Катэдральны праваслаўны сабор Сьв. Духа. Кан. XIX ст.-2006
12. Тэатар імя Янкі Купалы. 1931 - 2006
13. Расейскі драматычны тэатар. 1929 - 2006.
14. Вуліца Карла Маркса. Музэй гісторыі і культуры Беларусі. 1938 - 2006
15. Скрыжаваньне вуліцаў Карла Маркса і Леніна. 1939 - 2006.
16. Праспэкт Незалежнасьці і ўваход у Цэнтральны сквэр. 1938 - 2006.


Меню



Пошук


 


Фотазамалёўкі


· Іншы Менск

polack.by – Сайт о городе Полоцке.


Апытаньне


На якой мове павінны гучаць абвесткі на менскім чыгуначным вакзале, ці дублявацца на некалькіх?

На беларускай
На расейскай
На беларускай і расейскай
На беларускай і польскай
На беларускай і ангельскай
На беларускай, расейскай і ангельскай
На беларускай, расейскай і польскай
На беларускай, польскай і ангельскай
На расейскай і ангельскай



Вынікі

Адказаў 1556
Іншыя апытаньні


Апошняе на форуме


Няма дадзеных


Апошнія артыкулы


- Васіль Шарапаў "Сённяшняе і заўтрашняе сталіцы"
- Анатолъ Вялюгін, Тарас Хадкевіч "Рукі дружбы"
- Мікола Ткачоў "Сцяг ветэрана"
- Тарас Хадкевіч "Мінскі трактар"
- Алесь Асіпенка "Поступ веку"
- Ніл Гілевіч "Мой горад"
- Аляксандр Міронаў "За пераездам"
- Іван Навуменка "Афрыка ў Мінску"
- Іван Грамовіч "Мінскія поры года"
- Сяргей Грахоўскі "Тры песні любві"
- Рыгор Няхай "Мінскія замалёўкі"
- Уладзімір Карпаў "Мінскія сустрэчы"
- Яфім Садоўскі "Андруша"
- Мікалай Аляксееў "Абарона Мінска"
- Кузьма Чорны "Мінск"
- Раман Сабаленка "Першы пробны"
- Янка Скрыган "Падзяка"
- Станіслаў Шушкевіч "Родны горад"
- Яўген Рамановіч "Беларуская хатка"
- Цімафей Саладкоў "Векапомны семнаццаты"
- Антон Бялевіч "Камароўка"
- Уладзімір Караткевіч, Адам Мальдзіс "Горад паўстае. 1863-1864"
- Кастусь Кірэенка "Вуліца Янкі Купалы"
- Аляксей Русецкі "Аб Мінску"
- Алесь Бачыла "Самы лепшы горад"
- Еўдакія Лось "Мінчанка"
- Алесь Звонак "Ленінскі праспект"
- Міхась Калачынскі "На мінскіх вуліцах"
- Мікола Хведаровіч "Красуй, наш Мінск"
- Максім Лужанін "У роднай сталіцы"
- Максім Танк "Табе складаю гэты гімн"
- Аляксей Зарыцкі "Лебедзі"
- Анатоль Вялюгін "Палац піянераў"
- Васіль Вітка "Няміга"
- Пятро Глебка "Дзень вайны"
- Аркадзь Куляшоў "Вуліца Маскоўская"
- Анатоль Астрэйка "Плошча Свабоды"
- Піліп Пестрак "Кірмаш" Урывак з паэмы
- Янка Купала "Водклік з 29 кастрычніка 1905 г. у Мінску"
- Мікола Аўрамчык "Домік I з'езда РСДРП"
- Рыгор Барадулін "Мянеск"
- Пімен Панчанка "Слова пра Мінск"
- Павал Севярынец. "Нацыянальная ідэя". Вытрамкі.
- Прывілей Менску на Магдэбургскае права 1499 года
- Вуліца Валадарскага, 13. Дом фон Гельперсен.
- Вуліца Ракаўская, 14. Дом Рубінштэйна.
- Вуліца Рэвалюцыйная, 15. Дом Бакштанскага.
- Вуліца Ракаўская, 17, дом Чэрчыса.
- Вуліца Герцэна, 4. Дом Вігдорчыкаў
- Вуліца Валадарскага, 4. Дом Старобінскай.
- Вуліца Рэвалюцыйная, 13. Дом Варгафціка
- Вуліца Камсамольская, 7
- Вуліца Рэвалюцыйная, 24. Дом Залкінда.
- Вуліца Рэвалюцыйная, 11. Дом Фішэра.
- Вуліца Рэвалюцыйная, 22. Дом Фішэра.
- Вуліца Рэвалюцыйная, 28. Дом Ельскіх.
- Рашэньне Менскага гарадзкога Савета дэпутатаў ад 5 верасьня 1991 г. №167 "Аб гербе г.Мiнска i аб вяртаннi гораду яго гiстарычнай назвы Менск"
- Галіна Булыка "Стары Менск"
- Брылевічы
- Вуліца Савецкая, 17
- III Дом Саветаў. Вуліца Максіма Багдановіча, 23.
- I Дом Саветаў, вуліца Савецкая, 19
- Адкрыты ліст гісторыкаў аб неабхонасьці спыненьня гвалтоўнага разбурэньня гістарычнага цэнтра Менска
- М Валодзін "Койдановская", верш
- М.Валодзін "Музыкальный переулок", верш
- М. Валодзін "Соборная площадь", верш
- Ракаўская вуліца, 24.
- Вуліца Рэвалюцыйная, 4 і 6.
- Аб зацьверджаньні сьпіса будынкаў і збудаваньняў, якія зьяўляюцца аб'ектамі гісторыка-культурнай спадчыны ў межах гістарычнага цэнтра Менска
- Перайменаваньні менскіх вуліцаў падчас нямецкай акупацыі
- Антон Адамовіч "Менску (на ўгодкі вялікае пажогі)"
- Ведамасныя жылыя дамы ў цэнтры Менска
- Рэвалюцыйная вуліца
- Ленінградская вуліца


Наш гузік



код гузіка



Лічыльнікі